Αναστάσης Παναγή Παπαληγούρας: Άξιος Υιός Αξίου Πατρός

Υπάρχουν στιγμές που ο βιολογικός θάνατος ενός ανθρώπου συνοδεύεται με τον  πολιτικό θάνατο ενός χώρου τον οποίον υπηρέτησε, σύμπτωση η οποία αποτελεί  παίγνιο της Ιστορίας.

Ο Αναστάσης Παπαληγούρας, ευπατρίδης και διάκονος της Πολιτικής, απεβίωσε στις 12 Φεβρουαρίου 2026. Ο πολιτικός χώρος που υπηρέτησε και εξέφραζε ήταν η φιλελεύθερη και "ψυχωμένη" Νέα Δημοκρατία. Ο εκλιπών υπηρέτησε ένα πολιτικό κόσμο που ήδη έχει χαθεί και ο οποίος ουδεμία σχέση έχει με το σημερινό.

Σήμερα βρισκόμαστε στην εποχή της αντιστροφής, όπου:

Η Διαφθορά έχει αντικαταστήσει την εντιμότητα.

Το προσωπικό συμφέρον, το δημόσιο.

Η παραποίηση, τη Δικαιοσύνη.

Το Ψεύδος, την Αλήθεια.

Η ανεντιμότητα, το Ήθος.

Η πολυετής και ειλικρινής παρουσία του στα πολιτικά πράγματα της Κορινθίας, την οποία υπηρέτησε με βαθειά αγάπη, ήταν έντονη και  δημιουργική. Δεν ήταν απλώς διαχείριση αλλά φροντίδα και σχεδιασμός. Καθοριστική υπήρξε η συνεισφορά του για την εξασφάλιση του πόσιμου νερού της Στυμφαλίας για την Κόρινθο.

Εργάστηκε για την ανάπτυξη της Κορινθίας μέσω αντιστοίχων έργων και έργων υποδομής, για τα οποία πολεμήθηκε από τους "έχοντες την εξουσία" την άνω εποχή και από σημερινούς κυβερνητικούς αξιωματούχους.

Ως πνευματικός ταγός με ιδιαίτερη καλλιέργεια και με βαθιά γνώση της Ιστορίας  υπηρέτησε τον πολιτισμό και με τη συμμετοχή του σε εκδόσεις βιβλίων και σε καλλιτεχνικές εκθέσεις, διαθέτοντας τις προσωπικές του συλλογές.

Ως υπουργός Δικαιοσύνης διακρινόταν για την πίστη του στο κράτος Δικαίου. Συγχρόνως, αποτέλεσε κριτήριο συμπεριφοράς και συνεχές πρότυπο ήθους και  καθήκοντος.

Τα όραμα του για τις θέσεις στις οποίες υπηρέτησε, με βαθιά αίσθηση καθήκοντος,  τις διετύπωνε όχι μόνο στην πράξη αλλά τις εξέδιδε σε βιβλία, μερικά εκ των οποίων αναγράφονται : «Περί Διαφθοράς ή η χαμένη τιμή της πολιτικής», «Πολιτεία Δικαίου». «Η Ευρώπη των Δέκα», «Κείμενα Αμφισβήτησης», τα «Νεοκλασικά ακροκέραμα»

Ο τρόπος με τον οποίον αποχώρησε από την πολιτική ζωή μας δίδαξε ήθος και αξιοπρέπεια. Ήδη είχαμε εισέλθει στην εποχή  των «μικρών το δέμας» πολιτικών που  είναι  αποτέλεσμα της  πολιτικής και κοινωνικής υποβάθμισης  και συνεχίζεται πλέον αδιαλείπτως.

Ήταν από τους πολιτικούς που βγήκε φτωχότερος από όταν εισήλθε στον πολιτικό στίβο, ακολουθώντας το παράδειγμα του αείμνηστου πατρός, του μεγάλου Παναγή Παπαληγούρα, τις αρχές και τις αξίες  του οποίου ακολούθησε και εφάρμοσε στη ζωή του και στα χνάρια του οποίου περπάτησε. Δεν υπήρξε πολιτικός κληρονόμος, ούτε φορέας μεγάλου ονόματος, για τον οποίον ο πατέρας φρόντιζε την πολιτική του επιβίωση, αλλά έντιμος αγωνιστής που κατακτούσε μόνος του τους στόχους.

Το ήθος, η ακεραιότητα και προπαντός η εντιμότητα του ας γίνει παράδειγμα στους σύγχρονους πολιτικούς ταγούς και στο λαό.

Παραθέτω ένα απόσπασμα από το βιβλίο του «Περί Διαφθοράς ή η χαμένη τιμή της πολιτικής», το οποίο σήμερα είναι ιδιαίτερο ισχυρό και  επίκαιρο:

«Δεν μιλώ ως πολιτικός. Μιλώ ως πολίτης. Μιλώ με την οργή ενός απλού Έλληνα, που αρνείται να συμφιλιωθεί με μια ορισμένη νοοτροπία, μια ορισμένη λειτουργία, μια ορισμένη Ελλάδα. Αρνούμαι να συμφιλιωθώ με έναν τόπο όπου ανενόχλητα δρα ένα καθεστώς διαπλεκόμενης νομής, εκτεταμένης διαφθοράς, αναξιοκρατίας και αποτελμάτωσης. Αρνούμαι να συμφιλιωθώ με την Ελλάδα της ευκολίας, της προχειρότητας, της αρπαχτής, της ασυνειδησίας, την Ελλάδα των ημετέρων και των επιτηδείων. Το ναυαγισμένο αυτό -από προϊούσα σήψη- σύστημα κυριαρχίας τούτου του τόπου έχει ανυπολόγιστο κόστος σε χαμένες ευκαιρίες, σπαταλημένες δυνατότητες, αναξιοποιητικές προοπτικές. Η Ελλάδα αυτή, κυριολεκτικά, δεν μπορεί να επιβιώσει στον σύγχρονο κόσμο».

 

Δρ. Απόστολος Ε. Παπαφωτίου

Πολιτικός Μηχανικός Ε.Μ.Π.

Οικονομολόγος Ε.Κ.Π.Α.

«Βάναυσες Επεμβάσεις» στη δεξαμενή του Αετίου στην Κωνσταντινούπολη

Εισαγωγή

Σύμφωνα με την  ανακοίνωσή της Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρεία (ΧΑΕ), που ιδρύθηκε το 1884 και έχει στόχο τη μελέτη της βυζαντινής και μεταβυζαντινής αρχαιολογίας και τέχνης, πραγματοποιούνται «βάναυσες επεμβάσεις» στην υπαίθρια δεξαμενή (Sarnıcı) του Αετίου στην Κωνσταντινούπολη.

Εικ.1: Στιγμιότυπο από τις εργασίες. Πηγή: Χριστιανική Αρχαιολογική Εταιρεία

Συγκεκριμένα, με όσα έχουν γίνει γνωστά, στο εσωτερικό της τεράστιας κινστέρνας εργάζονται εδώ και δύο μήνες βαριά σκαπτικά μηχανήματα, δίχως καμία αρχαιολογική επίβλεψη. Η μία πλευρά του κτίσματος που έχει κατασκευαστεί τον 5ου αιώνα, επί της οδού Fevzi paşa, συνεχίζεται καθ' ύψος με νέα κατασκευή από οπλισμένο σκυρόδεμα για την αντιστήριξη του πρανούς. Όπως μαρτυρούν φωτογραφίες, η ίδια η βυζαντινή τοιχοποιία υφίσταται διατρήσεις από μηχανήματα, σαν να πρόκειται για κοινό βράχο.

Να σημειωθεί ότι η ανακοίνωσή της ΧΑΕ συμπληρώνει τις διαμαρτυρίες των Τούρκων αρχαιολόγων και ευαισθητοποιημένων πολιτών για το ζήτημα.

Ιστορικό

Η δεξαμενή αποτελεί ένα οργανικό τμήμα του δικτύου υδρεύσεως της Κωνσταντινουπόλεως (Νέας Ρώμης).

Εικ.2: Στιγμιότυπο από τις εργασίες. Πηγή: Χριστιανική Αρχαιολογική Εταιρεία

Τα Υδραγωγεία αποτελούν για τον Ρωμαϊκό κόσμο (και στα δύο τμήματα) ένα θαύμα κατασκευαστικής τεχνικής και παράδειγμα συνεχούς λειτουργίας για πολλούς αιώνες. Έχουν αποτυπωθεί στον οργανισμό τους οι γνώσεις πολλών επιστημών και έχουν εφαρμοστεί κανόνες της τοπογραφίας, της οικοδομικής, της τεχνολογίας, της υδραυλικής και της χρήσης κατάλληλων υλικών. Πέρα από το ορατό τμήμα τους, που είναι συνήθως κομψοτέχνημα αρχιτεκτονικής και επαρκές στατικά και τα υπόγεια καλυμμένα τμήματα και τα επιφανειακά είναι δομημένα με σωστό τρόπο, με αντοχές στον χρόνο, όπως είναι ορατά μέχρι σήμερα και αποκαλύπτονται από τις αρχαιολογικές έρευνες. Μετέφερε πόσιμο νερό που κάλυπτε τις ανάγκες των δημοσίων λουτρών και τις αστικές ανάγκες του πληθυσμού των πόλεων. Απαγορευόταν με πολλούς νόμους, οι οποίοι είχαν ενταχθεί στον Θεοδοσιανό και στον Ιουστινιάνειο Κώδικα, η χρήση του για αρδευτικούς σκοπούς. Το υδροδοτικό σύστημα της Κωνσταντινουπόλεως αποτελούταν από τον κύριο αγωγό (κύριο υδραγωγείο), τις δεξαμενές (κινστέρνες), τα νυμφαία, τα λουτρά, δημόσια και ιδιωτικά, και με την απαιτούμενη αυτοκρατορική άδεια τμήματα δικτύου για τη λήψη ύδατος σε επιλεγμένες οικίες. Στον κύριο αγωγό εντάχθηκε και το αρχικό, υπάρχον υδραγωγείο του Αδριανού, που ήταν το κύριο υδραγωγείο του Βυζαντίου, το οποίο χορηγούσε νερό στο ανατολικό τμήμα της χερσονήσου στο παλιό Βυζάντιο, στο αυτοκρατορικό παλάτι, στα λουτρά του Ζεύξιππου και στα λουτρά του Αχιλλέα. Το υδραγωγείο του Βάλη (364 - 378 μ.Χ.), από το όνομα του αυτοκράτορα που το κατασκεύασε, περίπου το 373 μ.Χ., έφθανε τα 270 χλμ. για να αυξηθεί επί του Αυτοκράτορα Θεοδοσίου Β' στα 494 χλμ. και το οποίο μετέφερε νερά από τα δάση της Θράκης. Ήταν το μεγαλύτερο υδραγωγείο του αρχαίου κόσμου.

Εικ.3: Το στάδιο Karagümrük, όπως φαίνεται από τα νοτιοδυτικά. Πηγή: Selçuk Eracun

Είναι πολύ χαρακτηριστική και γλαφυρή για το υδραγωγείο της Πόλης, η περιγραφή του Γρηγορίου του Ναζιανζού «… και το άπιστον τούτο έργον, ὁ ὑποχθόνιος καὶ τὸ ἀέριος ποταμός, και ο λαμπρός στύλος…» (P.G. Migne, τ.. 36. Λόγος XXXIII,).

Έφερε υπόγεια, επιφανειακά και υπέργεια τμήματα. Ήταν κατασκευασμένο από λιθοδομή με υδραυλικό κονίαμα, με διατομή θολωτή σε ορθογώνιο σε ικανοποιητικές διαστάσεις, έτσι ώστε ένας άνθρωπος περπατούσε εντός με άνεση. Στη διαδρομή του είχαν κτιστεί 90 γέφυρες οι οποίες γεφύρωναν οποιοδήποτε εμπόδιο, χαράδρες, ρέματα, ποτάμια και άλλα, το υπόγειο τμήμα του ξεπερνούσε τα 5 χλμ.

Για μήκος περίπου 50 χλμ, διέθετε δύο αγωγούς μεταφοράς.

Μεταξύ των περίπου 100 υπαρχόντων μεγάλων δεξαμενών 3 ήταν υπαίθριες μεγάλων διαστάσεων:

• Δεξαμενή (κιστέρνα) του Άσπαρος στον 5ο λόφο, κτισμένη το 459 μ.Χ.
• Δεξαμενή (κιστέρνα)  του Αετίου στον 6ο λόφο, κτισμένη το 421 μ.Χ.
• Δεξαμενή (κιστέρνα)  του Αγίου Μωκίου στον 7ο λόφο, κτισμένη το 491 μ.Χ.

Εικ.4 Χάρτης Κωνσταντινούπολης Βυζαντινής Περιόδου. Πηγή: https://el.wikipedia.org/wiki/Κιστέρνα_του_Αετίου

Περιγραφή Δεξαμενής (κινστέρνας) του Αετίου

Η Δεξαμενή (κινστέρνα) του Αετίου είχε κατασκευαστεί επί εποχής του Αετίου  το 421 μ.Χ. όπως βεβαιώνεται από το Χρονική του Μαρκελλίνου Κόμητος (Chronika Minora II). Υπήρξε Praefectus urbi της Κωνσταντινουπόλεως το 419 μ.Χ. και Praefectura praetorio Orientis το 425 μ.Χ., επί του  αυτοκράτορα Θεοδοσίου Β' (408 - 450 μ.Χ.). Η δεξαμενή δεχόταν νερό κυρίως από το κεντρικό υδραγωγείο. Ήταν μια τεράστια υπαίθρια δεξαμενή νερού, η μεγαλύτερη της Πόλης, 300 μ. Ν.Α. της Πύλης της Αδριανούπολης (μεσαιωνική Πύλη του Χαρισίου), μέσα στα Θεοδοσιανά τείχη της Πόλης, στο άνω άκρο της κοιλάδας που χωρίζει τον 5ο από τον 6ο λόφο της επτάλοφης Πόλης. Είχε ορθογώνιο σχήμα (244 Χ 85 μ., μέσο βάθος 13 - 15 μ. και χωρητικότητα 270.000 - 310.000 κ.μ. νερού και τοίχους στο περίγραμμα της δεξαμενής πλάτους 5,20 μ. Αποτελούσε πρότυπη κατασκευή της Βυζαντινής αρχιτεκτονικής και τεχνολογίας.

Βρίσκεται στην περιοχή που σήμερα λέγεται Vefa, κατά μήκος της Fevzi Paşa Caddesi, και έχει καλυφθεί από σύγχρονες αθλητικές εγκαταστάσεις, όπως το στάδιο Vefa (Karagümrük Stadı).

Έχει υποτεθεί ότι αυτή η δεξαμενή χρησιμοποιήθηκε για να τροφοδοτεί με νερό την τάφρο των Θεοδοσιανών τειχών της Πόλης, αλλά είναι πιο πιθανό ότι ήταν μια κεντρική δεξαμενή μεγάλης χωρητικότητας, η οποία τροφοδοτούσε με πόσιμο νερό μεγάλο τμήμα της Πόλης, εξασφαλίζοντας την παροχή ύδατος και σε περιόδους ξηρασίας και σε πολιορκίες.

Εικ.5 Σχηματικός χάρτης της Ύδρευσης που δείχνει τις πηγές νερού και τις σχετικές λεκάνες απορροής. Πηγή: Pazarli and Ergene in the Ergene basin; Binkilic, Pasa, Danamandira

Τα της Τουρκίας

Σε ολόκληρη την ιστορία της Κωνσταντινουπόλεως, η βυζαντινή περίοδος ξεχωρίζει ως μία από τις σημαντικότερες, αλλά μπορεί επίσης να θεωρηθεί ως μια «αποκλεισμένη» ή «παραμελημένη» φάση της Πόλης. Σήμερα, είναι δύσκολο να διακρίνει κανείς, να αναγνωρίσει και να κατανοήσει εύκολα την πολιτιστική κληρονομιά που άφησε η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη λόγω ποικίλων παραγόντων, όπως η έλλειψη ιστορικής και πολιτιστικής επίγνωσης, η απουσία κατάλληλης πολιτικής εκπροσώπησης και αξιοποίησης της κληρονομιάς αυτής της περιόδου, κυρίως όμως λόγω της εχθρικής πολιτικής ιδεολογίας της Τουρκικής εξουσίας.

Αυτή η κληρονομιά πρέπει να γίνει κατανοητή, να παρουσιαστεί, να προστατευθεί, να καταστεί προσβάσιμη, τόσο στις σημερινές όσο και στις μελλοντικές γενιές. Δυστυχώς οι επεμβάσεις που γίνονται από το Τουρκικό κράτος γίνονται χωρίς σωστικές ανασκαφές, χωρίς επίβλεψη από αρχαιολόγους, τουλάχιστον για τα γεωγραφικά όρια της Βυζαντινής Πόλης. Απεναντίας παρατηρούνται συνεχώς βάναυσες επεμβάσεις, με προχειρότητα οικοδομικού εργοταξίου, οι οποίες συντελούν στη σταδιακή αποδόμηση του μνημείου και στην καταστροφική αλλοίωση του περιβάλλοντος.

Όλα τα ανωτέρω υπακούουν στην αντίληψη και πρακτική του επίσημου Τουρκικού κράτους κατά την οποίαν η διαχείριση των πολιτιστικών αγαθών γίνεται με όρους συνεχούς κατάκτησης.

Εικ.6 Υδραγωγείο Κωνσταντινούπολης. Πηγή: istanbultouristpass.com

Τα καθ' ημάς

Παρά το θόρυβο που δημιουργήθηκε και στην Τουρκία και στην Ελλάδα για τις «βάναυσες επεμβάσεις» στην δεξαμενή του Αετίου, η πολιτική εξουσία του Υπουργείου Εξωτερικών δεν έχει αντιδράσει ως όφειλε, ούτε με μία ανακοίνωση, ούτε με Δελτίο Τύπου, ούτε με άλλο τρόπο. Παραμένει σταθερή έναντι των Τούρκων, με συνεχή διατύπωση, η προσκυνηματική στάση του Υπουργού Εξωτερικών κου Γεραπετρίτη.

Δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι η συμπεριφορά και η βάναυση επέμβαση στα Βυζαντινά μνημεία της Πόλης, εκ μέρους του Τουρκικού κράτους, εκφράζει και ερμηνεύει και την κατακτητική σύγχρονη διεθνή εξωτερική πολιτική της Τουρκίας και έναντι της Ελλάδος.

 

Δρ. Απόστολος Ε. Παπαφωτίου

Πολιτικός Μηχανικός Ε.Μ.Π.

Οικονομολόγος Ε.Κ.Π.Α.

Ξενάγηση σε μαθητές και καθηγητές του Collège Notre Dame Du Balamand του Ορθοδόξου Πατριαρχείου Αντιοχείας (Μπαλαμάντ Λιβάνου)

Στο πλαίσιο της γνωριμίας και της κατανόησης διαχρονικά του αρχαίου κόσμου της Κορινθίας με το παγκόσμιο εκπαιδευτικό σύστημα και τα Σχολεία πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 28 Δεκεμβρίου 2025 ξενάγηση - ενημέρωση από τον Δρ. Απόστολο Ε. Παπαφωτίου  σε μαθητές και καθηγητές του Collège Notre Dame Du Balamand. 

Ήταν μια γενναία πρωτοβουλία των Εκπαιδευτηρίων "Απόστολος Παύλος" Κορίνθου  να προσκαλέσει για ακόμη μία φορά και να φιλοξενήσει, από 25 έως 30 Δεκεμβρίου 2025, ομάδα 32 μαθητών και 6 συνοδών εκπαιδευτικών από το Collège Notre Dame Du Balamand του Ορθοδόξου Πατριαρχείου Αντιοχείας (Μπαλαμάντ Λιβάνου).

Η εκπαιδευτική επίσκεψή τους στην Ελλάδα, με μεγάλη παρουσία στην Κορινθία, εντάσσεται στην κοινή επιθυμία που έχει στόχο την τόνωση των πνευματικών και πολιτισμικών δεσμών μεταξύ Ορθοδόξων Χριστιανών νέων και της κοινής μας αναφοράς στην Ελληνική γλώσσα και παράδοση ως ζωντανό φορέα πίστης και παιδείας.

Η ξενάγηση περιελάμβανε τον Δίολκο στον Ισθμό της Κορίνθου, το λιθόστρωτο δρόμο που συνέδεε τους κόλπους Κορινθιακό και Σαρωνικό και ο οποίος αποτελεί το επίτευγμα της Κορινθιακής τεχνικής των αρχαϊκών χρόνων. Ακολούθησε επίσκεψη στην Γέφυρα στον Ισθμό και αναφέρθηκε  ο τρόπος και τα τεχνικά χαρακτηριστικά της τομής - διώρυγας. Ολοκληρώθηκε δε με την επίσκεψη στο αρχαίο λιμάνι των Κεγχρεών το οποίο είναι συνδεδεμένο με την παραμονή του Αποστόλου Παύλου στην Κόρινθο.

Η αγάπη για την Ελλάδα και τον Πολιτισμό μας είναι κλίμα που υπάρχει στο Πανεπιστήμιο και στο Κολλέγιο Μπαλαμάντ Λιβάνου και προωθείται από το Πατριαρχείο Αντιοχείας και από τον Μακαριώτατο Πατριάρχη Αντιοχείας κ.κ. Ιωάννη Ι'.

Να ευχαριστήσουμε και να συγχαρούμε την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κορινθίας για την ουσιαστική γνώση που προσφέρεται από τις φροντισμένες, ενημερωτικές πινακίδες και τη συνεχή φροντίδα για τη διατήρηση των χώρων.

 

Δρ. Απόστολος Ε. Παπαφωτίου

Πολιτικός Μηχανικός Ε.Μ.Π.

Οικονομολόγος Ε.Κ.Π.Α.